أحمد بن يحيى بن جابر ( البلاذري ) ( مترجم : محمد توكل )

مقدمهء مترجم 27

فتوح البلدان ( فارسى )

از فحواى روايات منقول در كتاب بلاذرى بر مىآيد كه مؤلف كتاب به نقاط ديگرى غير از شام نيز سفر كرده است . تصور مىرود اين سفرها و به طور كلى دوران آموزش و جمع‌آورى مواد اوليهء برخى از آثار خويش را طى همان دورهء چهارده سالهء خلافت الواثق و المعتصم انجام داده باشد كه بيان داشتيم و گفتيم كه ظرف اين دوران خبرى از او در دربار اين دو خليفه و مقامات بغداد نمىيابيم . شايد بلاذرى بخشى از دو اثر معروف خود يعنى فتوح البلدان و انساب الاشراف را نيز در همين دوره تهيه كرده است . عسقلانى و ديگران نام تنى چند از بزرگان را ذكر كرده‌اند كه خود از بلاذرى استماع نموده‌اند . از آن جمله‌اند وكيع قاضى ، يعقوب بن نعيم ، احمد بن عبد الله بن عمار ، يحيى بن نديم و جعفر بن قدامه . چون در بخش ديگر مقدمه راجع به وكيع قاضى سخن خواهيم گفت ، خلاصه‌يى از شرح صفدى را دربارهء او نقل مىكنيم : وى ابو بكر محمد بن خلف بن حيان بن صدقهء ضبى است كه از عالمان سير و ايام بوده است . شمار تصنيفاتش به هجده مىرسد كه از آن جمله است : كتاب الغرر ، اخبار القضاة و تواريخهم ، كتاب الانواء ، كتاب الطرائق ، كتاب الصرف و النقد و السكة . سال وفات وكيع قاضى 306 هجرى يعنى حدود 27 سال پس از مرگ بلاذرى بوده است . نوادهء او ابو محمد حسن بن على بن احمد بن محمد بن خلف معروف به ابن وكيع صاحب كتاب المنصف بوده است كه در صفحات بعد به آن اشاره خواهد شد .